Je rok, broek of jas kan een langere levensduur krijgen door hergebruik (re use). De verkoop van tweedehandsproducten in kringloopwinkels of op online marktplaatsen helpt de vraag naar nieuwe producten afnemen.

Als kleding wordt weggebracht en door een (web)winkel weer te koop wordt aangeboden of wordt verhuurd, is er dan eigenlijk sprake van een afvalstof?

Precies deze vraag was in een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van 20 februari 2019 ECLI:NL:RVS:2019:543 aan de orde. De eigenaar van het kledingstuk ontdoet zich immers van een kledingstuk dat voor hem of haar geen nut meer heeft. Aan dit hergebruik van kleding gaat vaak inzameling van afgedankte kleding vooraf.

Wanneer is kleding dat wordt ingezameld een afvalstof?

In die uitspraak verzocht een stichting om een besluit tot aanwijzing als inzamelaar van kleding en schoeisel. Dit verzoek werd door het bevoegde gezag afgewezen om reden dat er al een andere organisatie was die kledinginzameling verzorgde.

De werkwijze van de stichting was zo dat scholen en leden van lokale verenigingen de goederen afgeven, veelal vanuit een affectieve gedachte en met het oogmerk dat deze zouden worden hergebruikt. Daaruit kan volgen dat er geen sprake is van een last, waarvan de betrokkene zich ontdoet of moet ontdoen. De geaccepteerde kleding en schoeisel werden vervolgens in een container vervoerd naar een centraal inzamelpunt, van waaruit deze verder werden gedistribueerd naar kledingbanken, tweedehands winkels en kringloopwinkels. Daar werden de goederen aangeboden voor hergebruik. De ingezamelde kleding en schoeisel werden zonder voorafgaande bewerking en op een vergelijkbare wijze hergebruikt.

De vraag of een stof een afvalstof is, moet volgens de rechter (Hof van Justitie) worden beantwoord met inachtneming van alle omstandigheden van het geval (ARCO Chemie en Palin Granit)[1]. Bij beantwoording van die vraag is vooral het gedrag van de houder in relatie tot de betekenis van de woorden “zich ontdoen van” relevant (Commissie/Italië en Commune de Mesquer)[2]. In dit verband verdient volgens het Hof van Justitie bijzondere aandacht of de stof in kwestie voor de houder ervan geen nut heeft of meer heeft, zodat deze stof een last is waarvan hij zich wil ontdoen (Shell Nederland)[3]. Verder is van belang of de goederen kunnen worden gekwalificeerd als tweedehands goederen die zonder voorafgaande bewerking zeker en op een vergelijkbare wijze worden hergebruikt (Niselli)[4].

Weliswaar ontdoet men zich in dit geval van kleding en schoeisel die voor de gevers geen nut meer hebben maar de Nederlandse bestuursrechter oordeelde, toetsend aan het arrest Niselli, dat de goederen zonder voorafgaande bewerking op vergelijkbare wijze worden hergebruikt.

Dus, er was geen sprake van inzameling van een afvalstof met als gevolg dat er geen besluit tot aanwijzing als inzamelaar nodig is.

Geldt dit ook voor textiel zoals denim die na een bewerking weer als kledingstuk wordt verkocht?

De webwinkel MUD jeans neemt de jeans die jij bij hen huurt ‘ lease a jeans ‘ weer terug als je toe bent aan een nieuwe jeans. Het weer innemen van hun eigen jeans door MUD jeans zou de jurisprudentie volgend als afvalstof kunnen worden gekwalificeerd. De werkwijze van MUD jeans is immers dat zij de bij hun aangeschafte maar inmiddels afgedankte spijkerbroeken weer inzamelen en vervolgens recyclen. Voor het recyclen sturen zij de afgedankte jeans naar een verwerker in Spanje. Het uit dat proces teruggewonnen katoen wordt – volgens de beschrijving op de website van MUD jeans – weer gebruikt voor een nieuwe spijkerbroek. In samenwerking met denimexperts in Valencia worden stoffen gemaakt die bestaan uit tot 40% gerecyclede post-consumer-denim.

Vergeleken met de zaak Niselli zou in het geval van de recycling van jeans gesproken kunnen worden van een voortzetting van hetzelfde gebruik daarentegen is er wel sprake van een bewerking. Er wordt immers na een recycle-proces een andere jeans of een ander kledingstuk gemaakt. Ik kan me daarom voorstellen dat een rechter tot de conclusie zou kunnen komen dat er sprake is van een afvalstof waardoor de overbrenging van de door MUD terugontvangen jeans naar Spanje onder de voorwaarden van de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) zouden dienen te worden uitgevoerd.

Hoe anders is de beleving in de praktijk. MUD jeans zelf ziet die oude spijkerbroek niet als afval, maar als waardevolle input voor iets nieuws. Met hun recycle-proces willen zij immers een positieve impact geven op de natuurlijke omgeving. Daarmee willen zij juist besparen op afval en water en zo een wezenlijke bijdrage leveren aan het circulair maken van onze economie en aan de bescherming van het milieu. Geheel in overeenstemming met de doelstellingen van de EVOA.

De ontwikkelingen in de modesector staan overigens niet stil. De digitalisering van onze leefomgeving laat ook zijn gezicht zien in de modesector. Het klinkt als toekomstmuziek maar een digitaal kledingstuk dat met hologrammen van kleding op jouw digitale beeltenis wordt geprojecteerd ziet er levensecht en spectaculair uit. Door het Amsterdams modehuis, www.thefabricant.com worden dergelijke digitale kledingstukken voor echt geld verkocht.

Stel je voor je nieuwe jeans digitaal onderdeel van je garderobe. Dat scheelt intensieve teelt van katoenplanten, liters water en emmers verfstoffen.

 

 

 

 

 

 

[1] arrest ARCO Chemie en het arrest van 18 april 2002, Palin Granit, ECLI:EU:C:2002:232

[2] arrest van 18 december 2007, Commissie/Italië, ECLI:EU:C:2007:808, punt 32, en het arrest van 24 juni 2008, Commune de Mesquer, ECLI:EU:C:2008:359, punt 53

[3] arrest van 12 december 2013, Shell Nederland, ECLI:EU:C:2013:821, punt 42

[4] arrest van 11 november 2004, Niselli, ECLI:EU:C:2004:707 punt 46 en 49

 

Contact opnemen